Biała lista VAT od 2027 r. w skrócie: od 1 stycznia 2027 r. przelew powyżej 15 tys. zł na rachunek spoza białej listy albo z pominięciem split payment nie pozbawi już przedsiębiorcy prawa do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu w PIT i CIT. Nowe zasady dotyczą faktur wystawionych od 1 stycznia 2027 r. Bez zmian zostają jednak sankcje w VAT: odpowiedzialność solidarna za VAT sprzedawcy i 30 proc. dodatkowego zobowiązania za pominięcie mechanizmu podzielonej płatności.
Ustawa jest już przesądzona. Prezydent podpisał ją 15 października 2026 r., a 21 października została opublikowana w Dzienniku Ustaw. Poniżej wyjaśniam, co dokładnie się zmienia, czego zmiany nie obejmują i jak przygotować do nich firmę.
Biała lista VAT a koszty uzyskania przychodu: jak jest do końca 2026 r.
Biała lista VAT to publiczny wykaz podatników VAT prowadzony przez Szefa KAS, w którym widać m.in. numery rachunków bankowych firm. Do końca 2026 r. obowiązuje zasada: jeśli transakcja z innym przedsiębiorcą przekracza 15 tys. zł, a płacisz na rachunek, którego nie ma na białej liście, nie zaliczysz tego wydatku do kosztów uzyskania przychodu.
Ta sama sankcja grozi, gdy faktura ma adnotację „mechanizm podzielonej płatności”, a zapłacisz ją zwykłym przelewem zamiast split payment. W CIT wynika to z art. 15d ustawy o CIT, a w PIT z art. 22p ustawy o PIT.
Kiedy sankcja dziś nie działa?
Przed utratą kosztu chroni złożenie zawiadomienia ZAW-NR do urzędu skarbowego sprzedawcy w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu. W praktyce wiele firm o tym zapomina, a jeden przelew na nowy rachunek kontrahenta może kosztować kilka tysięcy złotych podatku.
Biała lista VAT od 2027 r.: co się zmienia
Nowelizacja uchyla sankcje z art. 15d ustawy o CIT i art. 22p ustawy o PIT w zakresie białej listy i split payment. Od 2027 r. zapłata na rachunek spoza wykazu lub z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności nie wpłynie już na koszty podatkowe. Według Ministerstwa Finansów zmiana dotyczy około 2 mln przedsiębiorców rozliczających PIT i 300 tys. podatników CIT.
Decyduje data wystawienia faktury
To najważniejszy szczegół praktyczny. Nowe zasady obejmują faktury wystawione od 1 stycznia 2027 r. Faktura z grudnia 2026 r. zapłacona w styczniu 2027 r. na rachunek spoza białej listy nadal podlega starym przepisom i nadal grozi utratą kosztu, jeśli nie złożysz ZAW-NR.
Dlaczego ustawodawca rezygnuje z sankcji?
Dotychczasowe przepisy karały przedsiębiorcę dwa razy za to samo zachowanie: raz w VAT, drugi raz w podatku dochodowym. Było to szczególnie dotkliwe, gdy sprzedawca rzetelnie rozliczył VAT, a kupujący i tak tracił koszt. Ministerstwo Finansów uzasadnia zmianę wdrożeniem KSeF, który ma uszczelniać system lepiej niż sankcja w kosztach.
Co z płatnościami gotówkowymi?
Ta zmiana ich nie dotyczy. Płatność gotówką powyżej 15 tys. zł w transakcji z innym przedsiębiorcą nadal nie może trafić do kosztów uzyskania przychodu.
Czego zmiany nie obejmują: sankcje w VAT zostają
Zniesienie sankcji w PIT i CIT nie oznacza, że biała lista VAT przestaje mieć znaczenie. Ryzyko przenosi się w całości na VAT.
| Sytuacja | Do końca 2026 r. | Od faktur z 2027 r. |
|---|---|---|
| Przelew powyżej 15 tys. zł na rachunek spoza białej listy | utrata kosztu w PIT/CIT i odpowiedzialność solidarna za VAT sprzedawcy | tylko odpowiedzialność solidarna za VAT sprzedawcy |
| Zwykły przelew zamiast split payment przy fakturze z adnotacją MPP | utrata kosztu w PIT/CIT i sankcja 30 proc. w VAT | tylko sankcja 30 proc. w VAT |
| Płatność gotówką powyżej 15 tys. zł | brak kosztu | brak kosztu |
Odpowiedzialność solidarna za VAT sprzedawcy
Jeśli zapłacisz za transakcję powyżej 15 tys. zł na rachunek spoza białej listy, odpowiadasz całym swoim majątkiem za zaległy VAT kontrahenta wynikający z tej transakcji. Chroni przed tym zapłata w split payment albo złożenie ZAW-NR w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu. Od 2027 r. ZAW-NR będzie potrzebne już tylko w tym celu.
Sankcja 30 proc. za pominięcie split payment
Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności nadal obowiązuje. Kto zapłaci zwykłym przelewem fakturę, która powinna być opłacona w MPP, może dostać dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30 proc. kwoty VAT z tej faktury.
Co z wydatkami sprzed 2027 r.?
Nowe przepisy nie działają wstecz. W trakcie konsultacji proponowano przepis przejściowy, który pozwoliłby zaliczyć do kosztów dawne wydatki, jeśli sprzedawca rozliczył VAT z faktury. Ustawodawca tego pomysłu nie przyjął. Koszty utracone na podstawie faktur wystawionych do końca 2026 r. pozostają więc poza kosztami podatkowymi.
Biała lista VAT w firmie: co zrobić już teraz
- Do końca 2026 r. nadal sprawdzaj rachunek kontrahenta na białej liście przed każdym przelewem powyżej 15 tys. zł.
- Zwróć szczególną uwagę na faktury z grudnia 2026 r. płacone w styczniu 2027 r., ponieważ obejmują je jeszcze stare zasady.
- Nie rezygnuj z weryfikacji po 2027 r.: przelew poza białą listą nadal oznacza odpowiedzialność za VAT kontrahenta.
- Pilnuj split payment przy fakturach z adnotacją MPP, ponieważ sankcja 30 proc. w VAT zostaje.
- Zachowaj procedurę ZAW-NR w dziale księgowości i skróć ją do wymogów VAT.
To dobra zmiana dla przedsiębiorców, ale nie zwalnia z ostrożności przy płatnościach. Jeśli chcesz uporządkować procedury płatności w firmie albo sprawdzić ryzyko przy konkretnej transakcji, skontaktuj się ze mną.
Biała lista VAT: najczęstsze pytania
Czy od 2027 r. biała lista VAT przestaje obowiązywać?
Nie. Wykaz nadal działa, a przelew powyżej 15 tys. zł na rachunek spoza listy nadal grozi odpowiedzialnością solidarną za VAT sprzedawcy. Znika tylko sankcja w kosztach PIT i CIT.
Od kiedy przelew poza białą listą nie odbiera kosztu?
Od faktur wystawionych 1 stycznia 2027 r. i później. Liczy się data wystawienia faktury, a nie data przelewu.
Czy trzeba nadal składać ZAW-NR?
Tak, jeśli chcesz uniknąć odpowiedzialności solidarnej za VAT kontrahenta. Zawiadomienie składa się w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu.
Czy za pominięcie split payment nadal grozi kara?
Tak. W VAT nadal grozi dodatkowe zobowiązanie w wysokości 30 proc. kwoty VAT z faktury, która powinna być zapłacona w mechanizmie podzielonej płatności.
Czy można odzyskać koszty utracone przed 2027 r.?
Nie. Nowelizacja nie zawiera przepisu działającego wstecz.




